Müstəqillik - dərk edilməmiş zərurət

18 oktyabr "Müstəqillik günü" facebookda bu mövzuda xeyli fikir, təbrik yazılsa da, bu günlə bağlı bir cümlə də yazmadım. Gün boyu aktiv olsam da. İlham Əliyevdən fərqli olaraq mən bu günə nifrət etmirəm. Tarixi atamın xidmətlərindən ibarət təqvim kimi görmürəm. Ancaq bir reallıq məni susmağa vadar etdi. Müstəqilliyi dərk etməyən beyinlərə onu xatırlatmağa nə lüzum?!

İnsanlar var ki, cəmi bir fikri ilə tarixə düşüblər. İnsanlar da olub ki, bir ömür zəhmət, şöhrət ölümündən sonra tarixdən yox olmasının qarşısını ala bilməyib. 18 oktyabr 1991-ci il də belə bir gün idi. Bu gün müstəqillik aktına səs verilib verilməməsi tam formallıq idi. SSRİ de-fakto dağılmış, SSRİ-nin varisi sayılacaq Rusiya belə öz müstəqilliyini elan etmişdi.

Azərbaycanın azadlığın uğrunda gerçəkdən nəsə edənlər isə 1988-ci ildən 1990-cı ilin 20 yanvarınadək edən kimsələr idi. Ancaq Rubikon keçilməli idi. Qoca əri boşamaq üçün son imza tələb olunurdu. İmza isə səs demək idi. Müstəqilliyin lehinə səs verənlər tarixə düşdü. Əleyhinə səs verənlər də.

Bəs tarix kimə haqq qazandırdı? İronik olsa da, ikincilərə. Məhşur söz var: "Azadlıq dərk edilmiş zərurətdir". Kölələrə bəxş edilən azadlıq isə əsla zərurət deyil. Çünki hər bir kölənin arzusu kölə ağası olmaqdır. Əleyhinə səs verənlər müdriklikdən belə etdi, ya qorxaqlıqdan bilmirəm. Amma onu dəqiq deyə bilərəm ki, lehinə səs vermiş gənc deputat Arif Hacılı Azərbaycan xalqını heç vaxt əleyhdar Zeynəb Xanlarova kimi tanıya bilməzdi. Onun qul psixologiyanın incəliklərinə vara bilməzdi.

Sovet dövründən Zeynəb Xanlarovanın konsertlərini xatırlayanlar bilər. Onun çıxışlarına çalınan alqışlar Heydər Əliyevə çalınan alqışlarından daha uzun çəkərdi. Konsert zalının başına gedib qayınadanədək verilən gül buketləri 3-4 cangüdənin qucağına sığmazdı. Azadlıq meydanındakı kütləni heç bir mitinq lideri onun kimi riqqətə gətirə bilməzdi. Və bu kütləvi sitayişin Kəbəsi qocaman KQB, Kreml yox, bər-bəzəkli paltar geymiş bir müğənni idi. İki-üç mahnıdan məst olub, xöşbəxtliyin zirvəsinə ucalan bu kölələri azad etmək olardımı? Onları müstəqil edib Kəbəsiz, tanrısız qoymaq olardımı? Zeynəb Xanlarova olsaydınız - xeyr.

"Müstəqillik aktı" imzalanmışdı. Müstəqillik isə dərk edilməmişdi. 21 il öncə lehinə səs vermişlər tarixə düşdülər. Amma onlar əsla "Millət ataları" kimi tanınmayacaqlar. Amerikanın yaradıcıları "Müstəqillik bəyannaməsi"nə imza atan kimi əyinlərinə hərbi mundir geydilər. Dünənin ingilisi olan amerikanlar müstəqilliyi döyüşərək dərk etdilər. Azadlıq savaşı aparan kölələr varlıqlarını düz 9 il sonra kölə ağasına qəbul etdirdilər. Türkiyə də müstəqilliyini eyni yolla fərqli ardıcıllıqla qazanıldı. Son türkün yaşadığı torpaq azad olunduqdan sonra Türkiyə Cümhuriyyeti elan edildi.

Bizdə isə? Bizdə isə döyüşlər parlamentdə gedirdi. Atəş nöqtəsi "4-cü mikrafon". Sonra yüksəkiliklər alındı. Ancaq getdikcə mövqelər itirildi. Əlbəttə Qarabağda da döyüşlər gedirdi. Onlar könüllülər idi, OMON-çular idi. Surətin, Əlikramın batalyonu, "Bozqurdlar"ın dəstəsi. Gerçək döyüş meydanı isə parlament idi. Ən qanlı döyüşlər orda gedirdi. Müstəqillik savaşının ilk atəşi orada açıldı, kapitulyasiyası da orada qəbul edildi. Həm də əleyhinə səs vermişlərin qarşısında. Pənah Hüseynin Əliyevin Bakıya dəvət edilməsi üçün Elçibəyə elçi düşməsi ilə. İsa Qəmbərin könüllü surətdə istefa verib, öz yerini H.Əliyevə ötürməsi ilə. Etibar Məmmədovun xalqı xilaskarın qayıdışına inandırması ilə.

Qladiatorlar döyüşdülər. Sağ qalanlar sonda qılıncları ilə imperatoru salamdılar. Kölələr isə? Kölələr isə əvvəlki tək çörək və tamaşa tələb edirdi. Ya Kaliquladan, ya Spartakdan. Onlar üçün fərq etməzdi.

"Müstəqillik aktı"na səs vermişlər - sizlər tarixə düşdünüz. Amma bizə fəxr ediləsi tarix buraxmadınız. Çünki müstəqilliyin məğlubiyyətinə də sizlər imza atdınız. Bu məğlubiyyətin yükü isə artıq bizlərin çiyinlərindədir. Bəlkə də bizdən sonra gələcək nəsillərin.