Təpəgözdən imtina məktubu

İyulun son həftəsi iki müxalif simanın deyil, bu dəfə onların qohumlarının həbsi ilə yadda qaldı. Jurnalist Qənimət Zahidin Azərbaycanda yaşayan 3 qardaşı oğlu həbs olundu. Onlardan birinə narkotik saxlamaq ittihamı ilə həbs qəti-imkan tədbiri seçildi. İkinci hadisə Meydan TV-nin baş redaktoru Emin Milli ilə bağlıdır. Eminin qaynı da Qənimət Zahidin qardaşı oğlu kimi eyni ittihamla həbs olunub.

Həbslərin motivi eynidir – qisas. Yəni, “Özün qaçıb canını qurtarmısan, gör, sənin qohumlarınla nə edirik!” Əsl tayfa zehniyyəti.  

 

Azərbaycanda siyasi prosesləri iqtidar-müxalifət qarşıdurması deyil, Tayfa şüuru müəyyən edir. Bu elə bir Təpəgözdür ki, iştaha gələndə öz doğmalarını belə yeyir.

Həbslərin ardından gələn “Vətən xainindən  imtina” bəyanatları bu zehniyyətin davamı kimi gəldi. Emin Millinin 23 qohumunun adından imzalanmış imtina bəyanatı və Qənimət Zahidin qardaşı oğlunun onun üzünə durması. Bu dəfə Təpəgöz funksiyası hakimiyyətdən müxalif simanın qohumlarına keçdi. Bir-birilərini yeməyə başladılar.

Əlbəttə, deyə bilərsiniz ki, təzyiq edirlər, zor gücünə imzalatdırırlar. Müqayisə üçün bolşevik terrorunun dəfələrlə ağır təzyiqinə tab gətirən müsavatçılar, onların ailə üzvlərinin nümunəsi var. Tarix zalımların iradəsinə boyun əyənlərə bəraət qazandırmır.

Qənimət Zahidin öz qohumlarına “Məndən imtina edin!” çağırışına elə də ciddi yanaşmıram. Hələ iki qardaş (Qənimət Zahid-Mirzə Sakit) həbsdən sonra pul davasına çıxdılar. Dava mətbuata da çıxdı. Axırda Qənimət pula görə qardaşı Mirzə Sakitdən imtina etdi.

Ancaq Emin Milliyə gələndə... Emin ən azı iki dəfə yaxınlarının xəyanətinə uğramış adamdır. Birinci dəfə həbsdə olanda arvadı ondan imtina etmişdi, indi isə qohumları. Qohumlarının imtina məktubu həm gülünc, həm faciədir. 

Gülüncdür ki, Emin Milli qaçıb gizlənmiş cinayətkar deyil. Hakimiyyət qiyabi olsa belə cinayət işi açmayıb. Ancaq ortada 37-ci ilin üslubunda “kollektiv zəhmətkeş məktubu” var. Bolşevik komissarları yaşasaydı, bax, belə yerdə qarınlarını tutub ürəkdən gülərdilər. Azərbaycanda stalinizm yox, onun məzhəkəli parodiyası mövcuddur.

Faciədir ki, mübarizə adamlarının arxasını dayayacağı bir yaxını qalmayıb. Bu Eminin yox, cəmiyyətin faciəsidir.

“Balalarım var”, “Mənə görə qohumlarıma təzyiq edirlər” – deyib, siyasi mübarizədən çəkilən müxalifətçilərə qarşı hər zaman laqeyd olmuşam. Belə baxanda, bala, qohum qorxusu hamı üçün var. “Mən bu yolda hər şeyimi qurban verməyə hazıram!”, deyən liderin, funksionerin bir balaca ətrafına baxanda görürsən ki, qurbanlıq qoyunları (oğul-uşaq, qohum) ya təhsil adı ilə xaricdədir, ya da siyasi mühacirətdə.

Azərbaycan siyasi tarixi meydan liderləri kimi simasız sayıla bilərdi, əgər bir nəfər olmasaydı – Məhəmməd Əmin Rəsulzadə. Taleyində Şərqin ilk cümhuriyyətini qurmaq şansı olmaya bilərdi. Ancaq siyasi mübarizə yolunda övladlarını, qohumlarını qurban vermək cəsarəti və siyasi soyuqqanlılığı  onun adını tarixin polad iradəli inqilabçıları ilə bir cərgəyə qoyur. 

Rəsulzadənin “Stalinlə ixtilal xatirələri” əsərini hamıya təkrar-təkrar oxumağı tövsiyə edirəm. Bu kitab azərbaycanlılar üçün soyuq duşdur. 1937 və sonrakı illərdə Rəsulzadənin demək olar, bütün nəsli məhv edilir. Ancaq o, prinsiplərinə sadiq qalaraq bir zamanların mübarizə yoldaşı Koba ilə xatirələrini onun ölümünədək çap etmir. 

Allahdan heç kəsin Rəsulzadə kimi sınanmasını diləmirəm. Amma Rəsulzadə hər kəsə nümunədir. Bu səbəbdən, o, tarixdə varis, sülalə sahibi kimi yox, ideya adamı kimi qaldı. 

Bəziləri azərbaycanlıların qohuma bağlılıq mentalitetini islamla əlaqələndirir. Quran qohumlarla əlaqəni kəsməyin, deyir. Lakin məsələ Allah inancı, haqq mübarizəsinə gələndə ən qatı qohumluq bağlarına malik ərəblərin; atanın oğulu, qardaşın qardaşı, qayınatanın kürəkəni qılıncdan keçirməyə hazır olduğunu görürük. İlk müsəlmanların Bədr döyüşü haqda oxumaqda fayda var. 

Düşünmək olar ki, qohum repressiyasının hakimiyyətə nə xeyri var? Belə baxanda hər şey rəqibin iradəsinin möhkəmliyinə bağlıdır. Avtoritar hakimiyyət üçün problemli şəxsin zərərsizləşdirilməsi daha məntiqli olardı, nəinki dəxilsiz adamların həbsi. 

Medalyonun digər üzü var. Hakimiyyətin etdiyi hər şey kütlələr üçün bir əxlaqi norma, siqnaldır. Vacib deyil, bu sənin milli mentalitetinə ziddir, ya yox. Əsas odur ki, bunu etmək olar. Bu gün Qubada, İsmayıllıda, yaxud üsyana susamış hər hansı rayonda yaşayan gəncin ola bilsin, bu həbslərdən xəbəri yoxdur. Lakin sabah üsyan hər tərəfə yayılanda icra başçısının, nazirin qohumlarına divan tutmaq o gənc üçün bir norma olacaq. “Onlar etdi, biz niyə etməyək” məntiqi. Bu qəzəbi İsmayıllıda gördük. Ondan əvvəl Qəddafinin ailə üzvlərinin aqibətində gördük. Hər gün namaz qılan müsəlmanlar belə Tripolidə qabaqlarına çıxanı zorladılar. 

Nə olacaq bu işlərin axırı?, Azərbaycan hara gedir? – deyə soruşsanız, deyim ki, bu ölkədə maddi-mənəvi var olan hər şey Təpəgözün mədəsinə gedir. Bu gün o, qonşu uşaqlarını yeyir, sabah ailə üzvlərini yeyəcək.