Türkə virtual nifrət

Mövzu heç də erməni-türk münaqişəsi, internetdə dolma davası deyil. Bir neçə gün öncə bir-birinə qardaş deyən iki xalq - azərilər və türklər “Twitter”də haştaq müharibəsinə başladılar. #köylütürkler haştaqı altında yazan azərilər əks tərəfi alçaldır, türklər öz üstünlüyünü göstərməyə çalışırdılar.

Heç kəs "biz azərbaycan türküyük, azəri deyilik" - deyə iddia etməsin. Yazının kimlərisə etnoslara bölmək kimi hədəfi yoxdur. Qəbul etsək də, etməsək də azəri bütün mənfi və müsbət keyfiyyətləri ilə artıq oturuşmuş stereotipdir. 90-cı illərdə Türkiyədə "Azəri qızı Günel" brendi yarananda, zatən heç kəs buna etiraz etmirdi. İnternetdə baş verən münaqişəyə, bəlkə də, yazı həsr etməyə dəyməzdi. 25 il ərzində azəri şüuraltısında yatan psixoloji əziklik hissi gerçəyi ortaya çıxmasaydı.

Hər şey Cavid Ağa adlı istifadəçinin azəri şivəsi ilə yazmağa cəhd edən türkə “Sen takıl kendi köylü türkçenle abi, aristokratik azerice sizlere göre değil" cavabı ilə başladı. Yüzlərlə tvitterçi #köylütürkler bir-birinə qarşı hücuma keçdi.

Cavid Ağa haqda xüsusi şərh verməyə ehtiyac duymuram. Türkiyədə ata puluna oxuyub,  solçu, kommunist, anarxist imici ilə modaya uyğunlaşan minlərlə Azərbaycan gəncindən biridir. “Twitter”də yatıb-qalxırlar. Dərsi nə vaxt oxuyurlar, bəlli deyil. Gezi hadisələrində elə həmin türklərlə Ərdoğanı devirirdilər. İndi haştaq müharibəsi aparırlar. 

Problem yeni deyil. Keçən əsrin əvvəllərində də mənzərə eyni idi. M.Ə.Rəsulzadə eyni tipə məxsus müasirləri haqda demişdir: "Mən kasıbçılığın üzündən ali təhsil də ala bilməmişəm, öz pulu ilə Rusiyada və Qərbi Avropada təhsil alıb və bu gün özünü bolşevik kimi qələmə verən sizləri nə adlandırmaq olar".

Türk köylüsü (kəndli) o kimsədir ki, Çanaqqala savaşında susuzluqdan yanan minlərlə əsgərin içməsi üçün kilometrlərlə yolu çiynində su daşıyırdı. Qurtuluş savaşında öküz olmadığından türk köylü qadını arabaya özünü qoşurdu. Körpənin ölməsini gözə alaraq mərmi daşıdığı arabada çağasının üstündəki adyalı götürüb, mərminin üstünü örtürdü. Azəri köylüsü isə erməni gəlməmiş şey-şüyünü yığıb Bakıya qaçırdı ki, "kupça"lı evlərdən birini zəbt etsin. İçində rahat yaşasın. Buraxın köylü türk olmağı, erməni dığası qədər ola bilmədiyimizdən Qarabağı uduzduq.

Türkiyə mədəniyyəti artıq iliyimizəcən işləyib. Türk kanallarına baxırıq, Türkiyə siyasəti ilə yaşayırıq. Türkiyədən türkcə kitablar sifariş edirik. Ən yeni filmlərini izləməyə gedirik. Daha nələr, nələr. Türk serialı deyib, keçməyin. Azərbaycanlılar üçün neft nədirsə, türk serialları Türkiyə üçün yeni valyuta mənbəyidir. Balkan, MDB, Yaxın Şərq kimi keçmiş türk düşmənləri üzərində əsl türk mədəni ekspansiyası gedir.

#köylütürkler haştaqını yazanlar kimlər idi? Əsasən yuxarıda saydığım həyat tərzini yaşayan azəri gənclər. Bir çoxu rus dili bilməyən, türkcə kitab oxuyan insanlar. Bu haştaq müharibəsində tvit yazan azərilərin üstün olmasının əsas səbəbi o idi ki, onlar Türkiyəni türklər qədər yaxşı tanıyırlar. Türkiyə üçünsə Azərbaycan əyalət rayonu kimi yerdir. Səbəbsiz deyil.

Türk insanı bizim eybimizi yaxşı bilsəydi, inanın ki bir çox azəri utancından  elə həmin gün “Twitter” hesabını bağlayıb qaçardı. Onlar bilmir ki, yüz minlərlə azərinin sitayiş etdiyi bəstəkar Fazil Say deyil, Üzeyir Mehdizadədir. Onlar bilmir ki, 23 illik müstəqillik tarixində Rusiya bazarına çıxardığımız tək mədəniyyət brendi "Davay do svidaniya" meyxanası olub. Xəbərləri yoxdur ki, “məmə” sözünə görə kitabın kitabını bağlayan "aristokrat" məmurlarımız var. Ya bilsələr...

Bax, o zaman kimin kim olduğu ortaya çıxar. #köylütürkler haştaqı ilə yazanların Azərbaycan mədəniyyəti adına gətirdiyi nümunələr, ancaq SSRİ yetirmələri idi. Ona görə yox ki, rus gəldi, bizi adam elədi. Qatığı qalın parçadan süzüb süzmə alan kimi, mədəniyyəti süzgəcdən keçirən sovet senzurası vardı. Müstəqillik gəldi. Azərilər öz təbii halına qayıtdı. Məlum oldu ki, qatıq həmin qatıqdır. 

Bəs haradan çıxdı bu qədər nifrət? Qonşuluqda yaşayan iki azərbaycanlı ailəni təsəvvür edin. Birinin ailəsində sakitçilikdir, o birisində dava-dalaş. Birinin oğlu ən yüksək balla universitetə qəbul olur, o birisi avaraçılıq edir. İkinci qonşu əsəbindən nifrət püskürməzmi?!

Azərbaycan kanallarındakı  proqramlara baxmağımız kifayətdir ki, hər şeyin Türkiyə plagiatı olduğunu görək. Gəl ki, ortaya nə qoyuruqsa, zay çıxır. Baxdığımız şeyi birinci özümüz daşa tuturuq. Türkdəki kimi alınmır ki, alınmır. Uğursuzluq psixi natarazlıq, psixi natarazlıq isə şüuraltında yığılan nifrət formalaşdırır. Kimlərsə Türkiyə mədəniyyətinin üstünlüyünü reallıq kimi qəbul edir. Qınından çıxa bilməyənlər isə imkan düşdükcə zəhərini sancır.

“Twitter”ə qaldıqda mən bu sosial şəbəkəni heç zaman intellektual adamların toplaşdığı yer saymamışam. Jurnalist və məşhurları çıxsaq aktiv tvitterçilər günə bir köşə yazısı oxuyan bekar gənclərdir. Oradan nə qalib çıxar, nə məğlub. Bloq şəbəkəsi başqa məsələ.

Türkə tarixi nifrət bəsləyəcək millət varsa, ruslardır. Rus film saytlarında rejissor Faruk Aksoyun çəkdiyi "Fetih 1453" filmini tapın. Xəstə təfəkkürlü erməni şərhləri xaric film haqqında ancaq müsbət rəylər görəcəksiniz. Rus bunu qəbul edib. Azəri "aristokratlar"ın dişinin ağrısı nədir?!