Meşşanbaycan

Yazıya verdiyim başlıq sizə Azərbaycanı, yaxud yazıçı Seymur Baycanı xatırladacaq. Hər ikisinə aidiyyəti var. Amma bu haqda bir qədər sonra.
 

Azərbaycan informasiya məkanı böyük bir meşşanlıq şəbəkəsini xatırladır. Televiziya meşşan, publisistika meşşan, ədəbiyyat meşşan. Meşşan - böyük çoxluğun həyat tərzinə uyğunlaşaraq, gündəlik qayğıları ilə yaşayan, kiçik hesabları əsas tutan insan tipinə deyilir. Ölkədə yaradıcılığını məişət problemləri üzərində quran yazıçılar təbəqəsi, ədəbi meşşanizm formalaşıb.

Meşşanizm təkcə publisistikaya sirayət etməyib. Hər gün baxdığımız kanallarda toy gecəsi qaçmış gəlindən tutmuş yas süfrələrinin israfçılığınadək yüzlərlə meşşan mövzusunun müzakirəsini görə bilərik. Pisdir, bayağıdır demirəm. Meşşanı maraqlandıran elə budur.

Elə olur ki, gənc meşşan yazar televiziyadakı proqramları asıb-kəsən, əjdaha yazı yazır. Tənqid hədəfi meşşan kanal başqa bir meşşan jurnalisti efirə çıxarıb gənc meşşan yazarı əxlaqsızlıqda ittiham etdirir. Dalınca meşşan gənc yazardan meşşan jurnalisti yıxıb-sürüyən yazı gəlir. Beləcə Azərbaycan meşşanizmi öz Bermud üçbucağını yaratmış olur. Ədəbiyyat, publisistika adına inqilabi nə yaradıla bilərdisə, bu üçbucaqda qeyb olur.

Meşşanizm həm də qazandırır. Xeyli qonorar verən sayt, qəzet var ki, şərt qoyur. Nədən yazırsan yaz, bircə siyasətdən yazma. Beləliklə, meşşanizm hakim cərəyana çevrilir. Həm də daimi qazanc yerinə. Qanunla işləyən sistemi, gələcəyi olmayan azərbaycanlının gündəlik problemləri N qədər. Yaz, yaz, bitməz. 

Televiziyada, qonorarlı sayt köşələrində hər cür mövzu var. Azad seçki və mülkiyyət toxunulmazlığı hüququ müzakirəsindən başqa. Avropanın bu gün ortaya qoyduğu mədəni, texniki dəyərlər məhz bu iki daşın üstündə dayanır. Azərbaycan yazıçısı isə hələ də bakirəlik və kosmetikanı sürtməyin qaydalarını müzakirə edir.

Publisistikamızda meşşan mövzularda yazan xeyli gənc və qoca jurnalist var. Seymur Baycan isə meşşanizm cərəyanının yaşayan ən görkəmli nümayəndəsidir. Baycanın yazdığı mövzular aşağı-yuxarı hər kəsə tanışdır. Mentalitet, qarınaltı və qarınüstü aktuallığı, bakirə olan tükəzbanlar, bakirə olmayan müasir qızlar və ilaxır. 

Əlbəttə, biz görkəmli meşşanistdən bu xırda-xuruş alveri bir kənara atıb, ciddi siyasi-inqilabi mövzulardan yazmasını tələb edə bilərik. Ancaq siyasətlə məşğul olmaq istəyənlərin cəmiyyətin yalnız 2%-i təşkil etdiyini nəzərə alsaq, meşşanlar darıxacaq. Bunun gənc meşşanı var, ağsaqqalı var. Meşşan civisi, aktivisti və sairəsi. Meşşanlar bütün maraq qruplarından daha çoxsaylı təbəqədir. Meşşanlar sərkərdəsini axtaran ordudur. 

Baycanın yazılarını vaxtaşırı oxuyuram. Ancaq sonuncu "Gəlinlik paltarı" yazısından sonra içimdən "xvatit də" demək keçdi. Təzə gəlinin gözəllik salonundan hansı sir-sifətdə çıxması sırf onun puluna və vizajistin ustalığına bağlı şeydir. Oliqarx qızıdırsa, atası lap Paris moda evlərindən vizajist gətirər. Ola bilsin gəlin atası kəntoşun yekəsidir. Amma pul qızın bütün eyiblərini örtər. Burda qadının zövqlü, ya zövqsüz olmasının nə dəxli.

Amerikan cəmiyyətində bütün mərasimlər mükəmməldir. Ən azı filmlərdən belə görürük. Ancaq sünidir. Çünki orda hər sahənin öz imicmeykeri, dizayneri var. Puluna minnət. Kənd qızı Fatmanisədən bir həftəyə şahzadə Diana düzəldərlər. Orda insanlar seçim, zövq məsələsində çox fikirləşmirlər. Hər şeyi peşəkarlara həvalə edirlər.

Seks, içki, mənalı istirahət kimi bütün azadlıqları hələ məktəb yaşından görmüş ingilis ledisinin iş geyimi adi kənd müəlliməsinin geyimindən az fərqlənir. Kosmetikadansa əsər-əlamət yox. Təsəvvür edin, meşşanist azərbaycanlı köşə yazarı gedir, düşür Londona. İngilis qadınını bəyənmir. Rus qadınını ona nümunə göstərib, başlayır tənqidi köşə yazıları yazmağa.

Bəs avropalı rus qadınına necə baxır? Seksual rus qadını cinsi oriyentasiyasını gey olmaqdan yana seçmiş Avropa kişisini də erkəkləşdirə bilər. Sen-Trope bulvarında günortaçağı dikdabanda, 2000 dollarlıq gecə paltarında qadın görsələr, o saat bilirlər ki, rusdur. Qadın gözəl, zövqlüdür. Amma avropalının gözündə gülüncdür.

Rusu, azərbaycanlını bir kənara qoyuram. Seksuallıqda İran qızları hər kəsə fora verər. Hər yeri örtülmüş iranlı qızın sadəcə kosmetikalanmış üzü seks vulkanıdır. Amma İran kimi yaşamağı, iranlı kimi geyinməyi nümunə göstərən publisist varmı aralarında?

Azərbaycan mədəniyyətində hal-hazırda ciddi şəkildə Söylünün uşaqları problemi var. Daraşıblar mədəniyyətin bütün sahələrinə. Beyinləri peyin qoxusundan təmizlənməsə də, cəmiyyətə Budda kəsiliblər. Açırsan facebooku, baxırsan ki, bir məqaləni yeddi-səkkiz qız, iki oğlan aktivist paylaşıb. Oxuyub görürsən intellekt adına heç nə yoxdur. Penis, vagina, bakirəlik pərdəsi və cəmiyyətin buna münasibəti. Yazar da həmişəki əməkdar fahişə, görkəmli şairə.

Gənc siyasi mühacir Araz Qasımovun (Önər) yaxşı bir sözü var: "Bakı şəhərində on minlərlə gənc qız, oğlan var ki, Seymur Baycanın, Əli Əkbərin mövcudiyyətindən xəbərləri yoxdur. Amma heç nəyə fikir vermədən normal seks həyatlarını yaşayırlar". Şəxsən tanıdığım onlarla qız var ki, plazalarda, diplomatik korpuslarda, QHT-lərdə çalışırlar və hər birinin kənarda seks həyatı var. Onların meşşanist yazarların yazılarını profilində paylaşmaq, qəzəbli şərhlər yazmaq kimi qayğısı yoxdur. Bu yazarların yazıları həmin qadın və kişilər üçün sadəcə olaraq informativ zibildir. Burda yazdıqları ilə Avropada onları adam yerinə qoymazlar.

Meşşanistlərin bəxti gətirib ki, əllərinə adət-ənənələr əsiri olan ölkə gəncliyi düşüb. O yazarlara pərstiş edən gənc qızların keçmişini araşdırın. Hərəsinin başının altından bir əyalət qızı, ata zorakılığı görmüş, qəfəsdə böyüdülmüş insan hekayəsi çıxar. Günün biri düşürlər şəhərə, azad mühitə. Çevrilirlər meşşanbaycanların mənəvi əsirinə. 

Başa düşürəm, doğulduqları mühit onların seçimi olmayıb. Ancaq həyatda mütləq bir yol seçilməlidir. Qadın ya ər ovçusuna çevrilməli, ya da cəmiyyəti qınamadan azad cinsi həyatını yaşamalıdır. Şəxsən mən bunların hər ikisinə normal baxıram. 

Kişilər də həmçinin. Gəncliyini əyyaş kimi yaşayıb, sonda ailəsinin seçdiyi qızla evlənən liberal gənc bədbəxtin böyüyüdür. Çünki evləndiyi qız onun üçün yalnız ictimai qınaqdan müdafiə qalxanı olacaq. 

Heç bir yazar, heç bir köşə sizlərə yaşamağı öyrədə bilməz. Napoleon demişkən, döyüşdə məsləhətlər deyil, qərarlar qəbul edən qələbə qazanır. Həyat da belədir.