"Kruq" müharibələri: AYO

Fikir vermisinizsə, Azərbaycanda yaranan əksər müstəqil ictimai birliklərin, gənclər təşkilatlarının sonu fiasko ilə bitir. İnqilabi hədəflər elə öz üzvləri tərəfindən avantüraya çevrilir. Səbəb çox olsa da, hamısını bənzər virus məhv edir - "kruq". AzTV dili ilə desək, şəxsi ambisiyalar uğrunda mübarizə.

Azərbaycanda 3 eyni mövqeli təşkilatın bir məqsəd ətrafında birləşib sonacan getdiyini heç vaxt görə bilməzsiz. Xəbislik, "kruq" intriqaları istənilən mütərəqqi ideyadan ağır basır. "Kruq" intriqalarının qurbanlarından biri də Azad Yazarlar Ocağıdır.

Hal-hazırda adı qalan, mövcudluğu olmayan AYO AYO-çuların iradəsizliyi, tənbəlliyi, bir-birini didməsi nəticəsində əridi. 2001-ci ildə Azərbaycan ədəbiyyatına yeni nəfəs gətirmək iddiası ilə yaranan təşkilat tezliklə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin aynadakı əksinə çevrildi.

AYO-nun yarandığı vaxtlardakı fəaliyyəti ilə tanış deyiləm. Onları 2009-dan tanımağa başladım. Təşkilatdaxili "kruq"ları da o vaxt gördüm. Qan Turalı - Elmin Həsənli cütlüyü, Əli Əkbər - Seymur Baycan qruplaşması və s. Cəm halda qardaş kimi görünən, təklikdə bir-birini qorxaqlıqda ittiham edən, filankəsin tezliklə satılacağı haqda proqnoz verən bu adamların mərəzini anlamırdım.

Vaxt keçdikcə məlum oldu ki, bu gənclər ədəbiyyata nəinki yeni baxış gətiriblər, illərin uğursuz müxalifətçilərinin ən idbar cəhətlərini götürməyi bacarıblar. Təşkilat üzvlərindən birinin maddi vəziyyəti yaxşılaşan kimi onun haqda "satılmaq" qeybətləri dolaşırdı. Təşkilatdaxili etibarsızlıq o səviyyəyə çatmışdı ki, adamlar qazanc mənbələrini bir-birindən gizli saxlamağa çalışırdılar. Seymur Baycan sayağı "acıların çocuğu" rolunu oynamaq özünümüdafiə üsuluna çevrildi. Nə bilirsən, sabah  kimin dilinə düşəcəksən.

Hələ də abzas.net saytı haqda kiminsə kimisə "vurmaq" məqsədilə yaradıldığı söhbətləri dolaşır. Qeybətləri qoyaq bir kənara. 2010-da yaranan bu saytı ədəbi saytlar içərisində bu gün də ən uğurlu layihə hesab edirəm. Qəlibləşmiş yazarları deyil, “Facebook”da status yazan gəncləri yazıçıya çevirən "Abzas" "kruq ədəbiyyatı"nı yırtmağı bacardı. Qəzet köşələrində Buddaya çevrilmiş yazarlar artıq öz oxucuları tərəfindən tənqid olunurdu. Çox təəssüf ki, bu layihənin də ömrü uzun çəkmədi. O da AYO-çuların "kruq" intriqalarının qurbanı oldu.

AYO üzvləri zamanında təşkilatın maliyyə əsaslarını yarada bilsəydilər, bu gün ortada bu qədər ittiham olmazdı.  Hansını dindirirsən, şikayətlənir ki, heç yerdən köməyimiz yoxdur. Yoxdur, yarat! Həftəyə üç köşə yazırsansa, beşini yaz. Amma o ikisinin pulunu ortaq büdcəyə köçür ki, hər hansı birinizin kitabı çap olunmaq vaxtı gələndə kiməsə ağız açmayasınız. Satışdan gələn gəliri təkrar büdcəyə geri qaytarın. Genişlənin.

Üzvlük haqları yığılmayan bir təşkilatda ortaq büdcənin olması ideyası belə gülməli səslənir.

AYO-nun kitab mağazaları şəbəkəsi, yardım fondu, əlavə gəlir gətirən saytları ola bilərdi. Amma olmadı. Əvəzində nə etdilər. Köşə yazıb ictimai şəkildə dilənməyə başladılar. Bu da alınmayanda xalqı borclu çıxardılar: ay xalq, üç-dörd roman müəllifiyəm, qarnımı niyə doydurmursan?

Seymur Baycanın kürü yemək istəyi ilə bağlı nazirə yazdığı məktub qədər yazıçı mənliyini alçaldan şey ola bilməzdi. Əlbəttə, bir yazıçının nazirə məktub yazmasında eyibli heç nə yoxdur. Əgər o şəxs gənc yazıçılar üçün maddi dəstək, yaxud hansısa ədəbi layihə istəyi ilə müraciət etsəydi. Rusiya yaradıcı mühitində belə hal olsaydı, yoldaşları pul verib o kürü bankasını alar, Seymurun başına-başına çəkərdilər.
 

Təşkilatın "Alatoran" jurnalı daha çap olunmur. Adyazar.az saytı fəaliyyətini dayandırıb.  AYO-çuları danışdıranda hələ də "biz vaxtilə filan-filan şeyləri  etmişik" - deyirlər. Maraqlıdır ki, bu sözləri 30-35 yaş arası gənclər deyir. Bu yaşda adamlar 60 yaşlı qoca kimi danışdısa, gələcəkdən nə gözləyəsən?!

Gəminin su aldığını hiss edən siçovullar bir-bir ölkəni tərk etməyə başladılar. Vaxtilə dostlarını kiminsə puluna satılmaqda ittiham edən adamlar nədənsə indi alman vergi ödəyicisinin pulunu yeməkdən utanmırlar. Yazı yazıb ermənidən üzr istəmək əvəzinə zəhmətini gəmirdiyiniz Almaniya fəhləsindən üzr istəyin!
 

Hər şey hədəf kimi ədəbiyyatı deyil, bir-birinin çörəyini murdar göstərmək iddiasından başladı. Allah Rafiq Tağıya rəhmət eləsin. Bir zamanlar AYO-çular onu AYO-nun ağsaqqalı seçmişdilər. Ancaq ölümündən əvvəl Elnur Astanbəyli ilə aralarında çox çirkin polemika getdi. Yenə "kruq" davası, yenə ədəbiyyatdan kənar ittihamlara görə.