Rus ədəbiyyatının xolopu

Plebeylərin ədəbiyyata gəlişi qorxuludur. Çünki onlar ədəbiyyata istedadları ilə yanaşı alicənab insanlara qarşı nifrətlərini də gətirirlər.

Aleksandr Soljenitsın rus ədəbiyyatının azad insan simvoludursa, Eduard Limonovu bu ədəbiyyatın xolopu saymaq olar. 

Məlumatlı olmayanlar üçün izah edim: xolop – feodal Rusiyasının təhkimli kəndlilərinə deyilirdi. Danışıq dilində kölə xarakterli, kobud adamlar üçün işlədilir.

Sovetləri qaytarmaq istəyən, Qərbə hər fürsətdə nifrət qusan, başında dəmir yumruq arzulayan ruslara hər yerdə rast gəlmək olar. Bunlar siyasi elita, aristokrat azlıq deyil. Xolop babaların şovinist nəvələridir.

Plebey təfəkkürü öz təmsilçisini yaratmalı idi. Limonovu yaratdı. Hekayələri ilə üzərimdə heç bir təsir buraxmayan bu yazıçı ədəbiyyata iddia edən plebeylərin sevimlisidir. Soljenitsının yalansız yaşamaq prinsipinə tab gətirməyib, həm müxalif, həm riyakar olanlar üçün Limonov çox doğmadır.

SSRİ vaxtı hambal, çilingər, tikintidə fəhlə işləyən Limonov, hətta bir ara Moskva ziyalıları üçün cins şalvar da tikib. SSRİ-də bircə məqaləsi belə çap olunmamış həvəskar şair birdən-birə siyasi dissident kimi Amerikaya mühacirət edir. Soljenitsının zorla deportasiya olunduğu il - (1974) Qərbdə şübhələr yaranmaması üçün KQB sədri Andropov Limonovu "qətiyyətli antisovetçi" adlandırır.

Amerikaya mühacirət edən kimi kommunizmlə mübarizə əvəzinə kapitalizm və burjua həyat tərzinin "ifşa"sı ilə məşğul olur. ABŞ Sosialist Fəhlə Partiyasına qoşulur. Hər yerdən qovulsa da, Amerikada yaşamağa davam edir. 1980-də Fransa kommunistləri ilə yaxınlaşır. Fransa əks-kəşfiyyatının etirazlarına baxmayaraq, 1987-ci ildə Fransa vətəndaşlığı ala bilir. SSRİ dağıldıqdan sonra Rusiyaya qayıdır. Jirinovskinin partiyasında vəzifə alır.

Limonovun plebey xisləti haqda çoxdan yazmaq istəyirdim. Yazılarında Putinin Ukraynaya qarşı təcavüzünü quduzcasına dəstəkləməsi bardağı daşıran son damla oldu. Bu günədək Putinə müxalif yazıçı-siyasətçi kimi göstərilən Limonov, indi onun imperialist istəklərinin köləsidir. Zatən həmişə kölə olub. Aleksey Navalnıdan fərqli olaraq, o, Putinə demokratiyanı boğduğuna görə deyil, Rusiyanı SSRİ-ə çevirə bilmədiyinə görə nifrət edirdi.

Soljenitsın SSRİ-nin dağılmasından sonra demokrat və millətçi maskası taxmış KQB nomenklaturasını "tarixdə nümunəsi olmayan eybəcərliyin hibridi" adlandırırdı. Sonradan qadağan olunan Millətçi-bolşevik partiyasını yaradan Limonov bu eksperimentin uğurlu hibridinə çevrilə bildi.

Xolop təfəkkürü yaradıcılığından da yan keçməyib. "Major balalar" yazısında o, Rusiya mədəniyyətində kök salmış kübar nəsillərin təmsilçilərinə nifrətini bildirir. Hər şəhərin öz Mixalkovlarının olduğunu yazır. Bu yazı plebeyin patrisiyə nifrətinin manifestidir.

Tənqid hədəfi Sergey Mixalkov qədim dvoryan nəslinə mənsub olmasına baxmayaraq, yaratdığı əsərlərlə Stalinin özündən ən yüksək mükafatları almağı bacardı. Oğul Nikita Mixalkov buna görə Stalinə tərif oxumadı. Tam əksinə. "Günəşdən usanmışlar" filmi ilə Stalin kultunu yerlə-bir etdi. "Günəşdən usanmışlar: Qarşıdurma" filmi isə Böyük Vətən müharibəsini, Qızıl əsgər obrazını karikaturaya çevirdi. Gerçək antisovetçi Mixalkovun bu zərbəsi Putinə 40 milyon dollara başa gəldi.

Mixalkovların uğuru qarşısında xolop nəvəsi limonovlar rahat dura bilməzdi. Şübhəsiz hambal keçmişi öz sözünü deyir. Ədəbiyyatdakı əsilzadələrin uğurunun sirri sadədir. Yaradıcılıq azad insana məxsusdur. Azad xarakter isə genlərlə ötürülür.

Rusiya ziyalıları üçün Limonov artıq çərənləyən qoca qarğaya çevrilib. Aleksey Navalnının şərti azadlığa buraxıldığı gün yazmışdı ki, mən həbsdə yatmışam, o, niyə yatmır? Bu cür yanaşmanı Azərbaycanda eşitsəz-eşitsəz qaragüruhçu rayon müxalifətçisinin dilindən eşidə bilərsiz.  Plebeylərin ədəbiyyata gəlişi həqiqətən qorxuludur. Onlar başqalarını azad deyil, özləri kimi qolu zəncirli kölə görmək istəyirlər.

Eduard Limonovu Azərbaycan oxucusuna qismən tanıdan AYO-çular olub. Soljenitsını Putinə rəğbətdə günahlandırıb, Limonovu göylərə qaldıran AYO-çuları əvvəllər başa düşmürdüm. Soljenitsın Putinə rus insanının özünəhörmət hissini qaytardığına görə minnətdar idi. O illərdə ki, Putin imperializm iddialarını cilovlayıb bütün fəaliyyətini sosial rifahı yüksəltməyə cəlb etmişdi. Limonov isə imperialist, təcavüzkar Putinin aşiqidir. Hansı ki, sadə rusun rifahı vecinə deyil.

Soljenitsın ancaq və ancaq yalansız yaşayan azad insanların idealı ola bilər. Ədəbi yaradıcılığı ilə həyatı üst-üstə düşənlərin. Limonov isə həm müxalif, həm riyakar olanların qəhrəmanıdır. Siyasi mühacir statusunu möhkəmlətmək üçün erməni qarşısında özünü alçaldanların. Ədəbiyyatda palan döyənlərin. Qərblinin ödədiyi vergini yeyib plüuralist dəyərlərə düşmən kəsilənlərin. Limonov əsl AYO-çudur.

Unutmayın! Plebeylərin ədəbiyyata gəlişi qorxuludur. İstedadla birgə nifrət gətirdikləri üçün.