Yazarkən azad olmaq

Yazıram. Özümü azad hiss etmək üçün yazıram. Beynimdə yığılıb qalmış fikirlərdən azad olmaq üçün yazıram. Yazıramsa, deməli, cəmiyyət üçün varam. Peşə deyil, hobbi kimi yazıram. Heç bir əyləncə yazmaq qədər məni xoşbəxt etmir. Yazı yazdığım günü ömürdən qazanc sayıram.

Əziz dost, sənə bir neçə məsləhətim var. Bil ki, həqiqət azad edir. Həqiqət o zaman azadlığın açarına çevrilir ki, sən onun naminə yazırsan. Bu gün oturub çay içdiyin adam haqqında sabah tənqidi yazı yazmağı bacarmalısan. Birisi gün həmin adamla salamlaşıb söhbət etmək cəsarətinə malik olmalısan.

Sən yazdığın yazıdan sonra insanlardan gizlənməyə məcbur qalırsansa, deməli, məhkum olmaq üçün yazırsan. Cəsarətə söykənməyən intellekt əsla azad etməz. Nəfsinə, nifrətinə aldanıb yazma. Başqası ilə olan şəxsi ədavətinə heç kəs haqq verməz. Əgər qaranlıq içində zərrə qədər haqq işığı varsa, milyonlara qarşı gəlmək bahasına belə, yaz.

Həqiqət axtaranın dostu, tanışı olmaz. Yazı  düşmən də edər. Ona görə dost seçərkən ən ağır həqiqətləri qəbul edə biləcək adamlar arasından seçməli. İki köşə yazarı tanıyırdım. Bir vaxtlar eyni mövqedən yazırdılar. Ayrılmaz araq-xəngəl dostu idilər. Sonra onlardan biri iş yerini dəyişdi. Digər dostun gedən şəxs haqda demədiyi qalmadı. Münasibət kimi araq-xəngəl qardaşlığı da bitdi.

İntellektini gəlirə çevirə bilsən, xoşbəxt birisən. Azadlığını isə heç nəyə dəyişmə. Gəmidə oturub gəmiçi ilə dava etməyin mənası yoxdur. Yox, əgər gəmiçi sənlə quruda dava etməyə cəhd etdisə, o gəmiyə bir daha minmə. Gün olub ki, "filankəs haqda filan yazıları yazma" deyən qəzet redaktorunun özünə də, işinə də tüpürüb çıxmışam. Halbuki yazdığım yazıların nə qəzetə aidiyyəti vardı, nə də filankəsin ora ilə əlaqəsi. Bədbəxtçilik ondadır ki, bu adamlar özlərini ölkədə azad sözün mayakı sayırlar.

Yazarlar var ki, sərt çərçivələr cızıb, ittihamlar düzəldirlər. Eyni mövzuda başqalarının üzərinə xəncərlə gedərkən, dostlarının başına lələk çəkirlər. Bax, burda söz azadlığa deyil, riyakarlığa çevrilir. Məsələ kim tərəfdə olmaqda deyil, azad iradənlə baş-başa olmaqdır.

Əziz dost, bil ki, azad düşünmək yetməz. Mütəmadi yazı vərdişi olmayan adamın düşüncəsi qara qəpik də etməz. Bir neçə il əvvəl bloq yazan xeyli gənc tanıyırdım. Sonradan bu işin başını buraxdılar. İndi ictimai sektorun qeybət və söz gəzdirmək üzrə ən fəal üzvləridir. O gənclər ki, yazmağı kəsmədilər, 3-4 il əvvəl yazdıqları ilə indi yazdıqları arasında dünya qədər fərq var. Yazı dilləri axıcı, yazdıqları oxunaqlı olub.

Yazmaq insanı naqis keyfiyyətlərdən azad edir. Ən azı əsəbləri sakitləşdirir. Birinci tip gənclər ikincilər qarşısında zəif qaldıqlarını başa düşürlər. Bu səbəbdən söz daxili nifrətə çevrilir. Nifrət söyüşə. İkincilər şərhlərdə gələn təhqirlər qarşısında belə sakitdirlər. Çünki əks tərəf onlara qarşı heç nə qoya bilməz. Arqumentlərə malik yazıdan başqa. O isə bir gündə yetişə bilən meyvə deyil.

Mütaliə etmədən oxucu üçün daim maraqlı qala bilməzsən. Kitaba verdiyin pula heyifin gəlməsin. Hər kitab bir-neçə yazı üçün ilham mənbəyidir. Deyək ki, bir yazı üçün qonorar 15-20 manatdır. Kitabın qiyməti 5-7 manat. Yenə qazanclı çıxırsan. İstedadlı köşə yazarları vardı ki, zamanında pulu kitaba deyil, arağa, xəngələ verdilər. İndi nə qədər çığırsalar da, oxucu üçün maraqlı deyillər.

Mayasında bilik olmayan azad söz hay-küydür. Əvvəlcə çönüb baxarlar. Sonra heç kəs əhəmiyyət vermir. Əziz dost, bütün bunları özündə birləşdirə bildinsə, o zaman yaz!