Qlamur intellektuallığın sonu

Müxalifətin 22 sentyabr mitinqi İskəndər Həmidovun çıxışı və onun üzərinə Erkin Qədirlinin tənqidi ilə yadda qalmışdı. Bu mitinqdə Erkin Qədirli çıxdı və onunla yadda qaldı ki, danışdığından heç nə yadda qalmadı.

İskəndər Həmidov daha yaxşı idi, deyib fərqləndirməyəcəm. Adam 93-dən sonra 9 il həbs həyatı yaşayıb. 10 il siyasi susqunluq. Zaman maşınına minib 20 il sonranın siyasi mühitinə düşən fantastik roman qəhrəmanı kimi. Amma "mıx çalmaq", "mafiya-naqan" söhbətləri ilə yadda qala bildi. Kimlərinsə üzünü güldürdü. Ən əsası kütlə ilə rabitə yarada bildi.

Müxalifət keçən dəfə Erkin Qədirlinin tənqidlərindən inciyib küsülü qala bilərdi. Amma müdrik davrandılar. Mikrofonu verdilər əlinə və dedilər: "bu meydan, bu insan. Göstər özünü!" 10 dəqiqəlik nitqdən sonra meydan İskəndər Həmidov nostaljisi yaşadı. Ondan sonra verdim özümü dost-tanışla söhbətə. Dəqiqə hesabı nə qədər olar bilmirəm, kütlə ilə rabitəsi olmayan bu çıxış çox uzun sürdü.  

Bir də onda ayıldım ki, Erkin "kredit alaraq yaşamaq yaxşıdır" deyir. Bir anda "bu nə deyir?" şoku keçirdim. İstər keçən, istər bu mitinqdə çıxış edən natiqlər Azərbaycan xalqının bank kreditləri ilə necə əzildiyindən danışır, Erkin kredit dolu həyatın gözəlliyindən. 

Əlbəttə, absurd fikirlərsiz o Erkin Qədirli olmazdı. Ola bilsin fikri gedib ABŞ cəmiyyətinin xəyalına. Orda kredit həyat tərzidir. Azərbaycanda isə yoxsul təbəqəni talama, mafiyanın qazanc vasitəsi. Siyasi mesaj alkoqollu kokteyl deyil ki, mədə həzm eləsin. O birbaşa beyinə getməlidir.

Bax, burda qlamur intellektualığın, yaxud intellektual "pokazuxa"nın deffektləri ortaya çıxır. Kiçik auditoriyalar qarşısında Buddaya çevrilənlər böyük kütlə qarşısında bezdirici, lazımsız adama çevrilir. Bir siyasətçi kimi böyük kütlənin qarşısındasansa və hər çağırışna səs vermirlərsə deməli düşmək vaxtıdır.

"Yeni nəsil" deyilən gənclik müxalifətə lağ edə bilər. Onu köhnə, demode saya bilər. Ancaq elə ki, onları atırlar Təpəgözün dişi arasına, görürlər ki, heç də sandıqları qədər bərk fındıq deyillər. Partiya üzvü olmayan gəncliyin tribunada nitq deyərkən iflası göz önündədir. Çünki siyasətçi kimi yetişmək bir təşkilat yaratmaq, beş-üç şüarla aksiyaya çıxmaq deyil. İllərini sərf edəsən gərək.

İntellektiniz İlhamın neft buruqları kimi fontan vura bilər. Amma bu intellekt kütləyə işləmirsə, istər-istəməz Lenini xatırlamalı olursan. "Интеллигенция - не мозг нации, а ее говно"
 

Siyasi hakimiyyətə başqa yoldan da gedə bilərsən. Deyərsən nə mitinq, nə tribuna. Alın min ədəd Kalaşnikov, gedin inqilabınızı edin! Ancaq bir siyasətçi ki, siyasi hakimiyyətə seçki yolu ilə gəlmək istəyir və bu yol seçki qutusundan keçir. O siyasətçi kütlə şüuruna hakim olmağı bacarmalıdır. Onu drijor kimi idarə etməlidir. Başqa bəhanə keçməz.

Kimsə müştəbehliyinə salıb müxalifətin mitinq aparıcılığına köhnə deyə bilər. 2500 il əvvəlki antik Yunan cəmiyyəti ilə bugünki seçki praktikası arasında heç bir fərq yoxdur. Dəyişən sadəcə texnologiyadır Kütlə səsini almaq istəyən natiqlik istedadına malik olmalıdır. Bir əmma var ki, orda səsləri demokratlar sayırdı, bizdə tiranlar. 

Bəzilərinizin müxalifət üçün işlətdiyi "pafos" sözü həqiqətdə sizlərin bacarıqsızlığıdır. Heç görmüsüz ki, Kılıçdaroğlu yaxud Bahçeli qayıdıb desin ki, "Recep bey, pafoslu konuşuyorsunuz. Yapmayın şunu" Bu cür idiotik yanaşma ancaq bizimkilərdədir. Çünki Türkiyə siyasəti ofislərdə oliqarxik qruplar, elit "kruq"lar tərəfindən qurulmamışdır. Millət gücü ilə millət üzərində qurulmuşdur. Kütlənin düşüncəsinə, emosiyasına sahib olan onun ağasıdır. Erdoğanın gücü də nitqindədir.

Sən intellektli olmaya bilərsən. Qarşındakılar akademik, tələbə deyil, günə 10 manata işləyən qara fəhlələr ola bilər. Ancaq sən sadə insanların ürəyincə danışmağa borclusan. Tural Abbaslı Erkin Qədirli qədər intellektual deyil. Köşə yazıları, çətin başa düşülən statusları yoxdur. Amma 22 sentyabr mitinqindən sonra hamı onun çıxışından danışırdı. Çünki sadə insanların başa düşdüyü dildə, gəncliyin ruhunda çıxış etmişdi.

Yaxud Cəmil Həsənli. Kimsə intellektual səviyyə söhbəti eləsə Cəmil Həsənli bütün sahələrdə Erkin Qədirlidən iki-üç dəfə ağır gələr. Görün mitinq kütləsini necə əldə saxlayır. Hər nitqindən neçə-neçə sitatlar çıxarırlar. Bu adamlar tələbə olsun, ya professor partiya qazanında bişiblər.

Siseron: "Şairlər doğulur, natiqlər yetişir". Öncədən hazırlıq, çıxışın yazılması, güzgü qarşısında məşq, zamanı dəqiq hesablama, intonasiya - bunlar natiqlik sənətinin gizli detallarıdır. Kəkələyən Demosfendən siyasətçi yetişdirmək olar, amma çəlləkdə filosofluq edən Diogenləri Azərbaycan cəmiyyəti qəbul etməyəcək.